|
Wysokość i struktura minimum egzystencji w 2001 r.
Minimum egzystencji, zwane także
minimum biologicznym, stanowi normatywną miarę poziomu koszów utrzymania rodzin ubogich. Koszyk minimum egzystencji, opracowany w gronie ekspertów IPiSS w 1995 r. zawiera jedynie wydatki pozwalające na tzw. przeżycie. Zakres i poziom zaspokajania potrzeb według standardu minimum egzystencji wyznacza granicę, poniżej której występuje biologiczne zagrożenie życia oraz rozwoju psychofizycznego człowieka. Grupami potrzeb o największym znaczeniu w tym koszyku są:
potrzeby mieszkaniowe oraz artykuły żywnościowe. Potrzeba utrzymania więzi ze społeczeństwem, tak istotna w minimum socjalnym, w tej kategorii nie jest uwzględniana. W związku z tym potrzeby w dziedzinie wypoczynku, transportu i łączności (dojazdy do pracy) czy udziału w kulturze w koszyku minimum egzystencji nie istnieją.
Można powiedzieć, że kategoria minimum egzystencji wyznacza dolne kryterium ubóstwa. Wartość tego koszyka jest brana pod uwagę w badaniach GUS nad
zasięgiem tzw. skrajnego ubóstwa. W ostatnich latach obserwuje się niepokojący wzrost udziału ludności żyjącej poniżej kategorii minimum egzystencji (por. Wykres 1). Według badań GUS, w 2000 r. poniżej minimum egzystencji znajdowało się ponad 8% osób w Polsce.
 Wykres 1. Zasięg ubóstwa skrajnego w latach 1994-2000:
- udział osób znajdujących się poniżej minimum egzystencji.
Źródło: A. Bieńkuńska (2001), GUS: Sytuacja gospodarstw domowych w 2000 r. w świetle wyników badań budżetów gospodarstw domowych, Informacja sygnalna.
Przeciętna wielkość minimum egzystencji w 2001 roku kształtowała się na poziomie 335,70 zł dla jednej osoby w wieku produkcyjnym oraz 330,90 zł w przypadku osoby w wieku emeryckim. Szacuje się, że gospodarstwo domowe z trójką dzieci, żyjące na poziomie minimum egzystencji, potrzebuje tak kształtować swoje dochody, by móc zaspokoić potrzeby materialne o łącznej wartości 1 495,50 zł.
Wysokość minimum egzystencji w gospodarstwach pracowniczych w 2001 r. w zł.
| Wyszczególnienie |
Gospodarstwa pracownicze |
| 1-osobowe |
2-osobowe |
3-osobowe |
3-osobowe |
4-osobowe |
5-osobowe |
| M+K/2 |
M+K |
M+K+DM |
M+K+DS |
M+K+
DM+DS |
M+K+
DM+2xDS |
| Żywność |
131,5 |
262,9 |
369,2 |
423,6 |
530,0 |
690,7 |
| Mieszkanie |
175,7 |
241,3 |
339,1 |
339,1 |
442,3 |
538,7 |
| Odzież i obuwie |
12,8 |
25,5 |
40,9 |
46,1 |
61,4 |
81,9 |
| Pozostałe |
15,8 |
30,2 |
115,8 |
64,3 |
149,9 |
184,3 |
| Łącznie min.
egzystencji |
335,7 |
559,9 |
865,0 |
873,2 |
1183,5 |
1495,5 |
| Min. egzystencji
per capita |
335,7 |
280,0 |
288,3 |
291,1 |
295,9 |
299,1 |
Ź r ó d ł o: Obliczenia Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie na podstawie danych GUS.
Wysokość minimum egzystencji w gospodarstwach emeryckich w 2001 r. w zł.
|
Wyszczególnienie |
Gospodarstwa emeryckie |
| 1-osobowe |
2-osobowe |
| M+K/2 |
M+K |
| Żywność |
123,2 |
246,5 |
| Mieszkanie |
175,7 |
241,3 |
| Odzież i obuwie |
12,8 |
25,5 |
| Pozostałe |
19,2 |
37,1 |
| Łącznie min. egzystencji |
330,9 |
550,4 |
| Min. egzystencji per capita |
330,9 |
275,2 |
Źródło jak wyżej.
W porównaniu z rokiem poprzednim, minimum egzystencji wzrosło - zależnie od wielkości i typu gospodarstw domowych - od 4,5 do 7,5 punktów procentowych. Można powiedzieć, że wzrost ten był umiarkowany, będąc zbliżonym do przeciętnego wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w ubiegłym roku, który wyniósł 5,5 punktów. W grupach potrzeb
wyżywienia i mieszkania, stanowiących znaczną (od 82 do ponad 90%) część wartości koszyka minimum egzystencji, dynamika wzrostu była dość umiarkowana. Wyjątkiem był znaczny (powyżej 10 punktów) wzrost kosztów utrzymania mieszkania dla gospodarstw jednoosobowych, zarówno pracowniczych jak i emeryckich.
Struktura minimum egzystencji w gospodarstwach pracowniczych w 2001 r. (w %).
| Wyszczególnienie |
Gospodarstwa pracownicze |
| 1-osobowe |
2-osobowe |
3-osobowe |
3-osobowe |
4-osobowe |
5-osobowe |
| M+K/2 |
M+K |
M+K+DM |
M+K+DS |
M+K+
DM+DS |
M+K+
DM+2xDS |
| Żywność |
39,2 |
47,0 |
42,7 |
48,5 |
44,8 |
46,2 |
| Mieszkanie |
52,3 |
43,1 |
39,2 |
38,8 |
37,4 |
36,0 |
| Odzież i obuwie |
3,8 |
4,6 |
4,7 |
5,3 |
5,2 |
5,5 |
| Pozostałe |
4,7 |
5,3 |
13,4 |
7,4 |
12,6 |
12,3 |
| Łącznie min.
egzystencji |
100,0 |
100,0 |
100,0 |
100,0 |
100,0 |
100,0 |
Źródło jak wyżej.
Struktura minimum egzystencji w gospodarstwach emeryckich w 2001 r. w %.
|
Wyszczególnienie |
Gospodarstwa emeryckie |
| 1-osobowe |
2-osobowe |
| M+K/2 |
M+K |
| Żywność |
37,2 |
44,8 |
| Mieszkanie |
53,1 |
43,8 |
| Odzież i obuwie |
3,9 |
4,6
|
| Pozostałe |
5,8 |
6,8
|
| Łącznie min. egzystencji |
100,0 |
100,0 |
Źródło jak wyżej.
Objaśnienia do tabel:
Symbole użyte w tablicy oznaczają odpowiednio:
M - mężczyzna w wieku 25-60 lat,
K - kobieta w wieku 25-60 lat,
M+K/2 - wydatki na poziomie średniej arytmetycznej dla gospodarstwa mężczyzny i kobiety,
DM - dziecko młodsze w wieku 4-6 lat,
DS- dziecko starsze w wieku 13-15 lat.
W przypadku gospodarstw emeryckich symbole M i K oznaczają odpowiednio mężczyznę i kobietę w wieku powyżej 60 lat.
Informację opracował: Piotr
Kurowski.
|
